Vajinismus Nedenleri ve Güncel Kaklaşımlar

Vajinusmusa Nedenleri;

Sizin Vajinusmusunuz Neye Bağlı ? İnsan farklı nedenlerden ötürü sorunlarla karşılaşır. Tek çatı altında cinsel birlikteliği yaşayamamanıza genel anlamda yanlış da olsa vajinismus diyorsak, aslında çoğu kere korkular ve kaygılardan meydana gelip, bacaklarınızın kasılması, ellerinizle eşinizi itmenizle seyreden istemeden yaptığınız otomatik şuuraltı hareketler tek başına olabileceği gibi vajen kaslarının kasılması ile de birlikte olabilir.  Dört farklı model ile şuuraltınız ve bedeniniz etkilenir;

1- Davranışsal Model Geçmişde yaşanmış bir taciz yada kötü bir cinsel deneyim vardır. Yada cinselliği yaşayan bir çifti küçük yaşda görmüş ve kadının yaşadığı olayı  acı ve ızdırap verici olarak değerlendirip , farkında olmadan davranışı özümsemişsinizdir. Bir başka neden de aile içi yasak ilişkidir. ( Ensest )  

2- Bilişsel Model Geçmişde ailenizin ve yaşadığınız çevrenizin cinsellikle ilgili üzerinizde kurduğu yasaklar yada arkadaşlarınızın  Fredyinin kabusları gibi anlattığı ilk gece deneyimleri... Kötü bir deneyim yaşamadığınız halde sizin şuuraltınızda adeta cinsellikle ilgili negatif şemalar oluşturur ve yaşayacak olduğunuz cinsel birlikteliklerde bu şemalar aktif hale gelip kasılmalarınızı  siz istemeden bilinçdışı bir refleks arkı olarak ortaya çıkarır... Artık bedeniniz sizin kontrolünüzde değildir... Yanlış programlanmış otomatik bir pilot sizi yönetmektedir...

3- Dinamik  Model  Freudiyen bir yaklaşımdır. Ruhsal gelişim evrelerindeki sorunlardan kaynaklanır. Koruyucu yapıyı da içerir.

4- Varoluşsal Model Geçmiş de ne bir taciziniz nede yetişme tarzı olarak negatif şemanız vardır... Dinamik yapı olarak da bir sorununuz olmayabilir. Ama yine de cinsel birlikteliği yaşayamıyorsanız, varoluşsal model devreye girer. Bu çiftleri incelediğimizde erkek kadına yeteri kadar ilgi göstermemektedir. Bir, iki, üç derken kadın kendini eşine ifade edebilecek bilinçdışı  otomatik bir hareket başlatır. Cinsel yaşam sırasında bacaklar kasılır, eliyle eşini iter, yatakdan kaçar hatta ağlar... Farkında olmadan kendi varlığını eşine hissettirmektedir.

Bu 4 ana nedenden, doğrudan sorununuz birine bağlı olabileceği gibi hepsinin yada bir kaçının iştiraki ile de olabilir. İşte hipnoz altında bildiğiniz yada bilmediğiniz sorununuzun temellerine inip hangi modele yada modellere uyduğu saptanıp ona göre bir yaklaşım sunmaktayız. Sorun özellikle varoluşçu modele bağlı ise kadının varlığını eşine hissettirebilecek yeni yaklaşımlar öğretiriz ve erkeğe de kadına ilgi ve destek vermesi için  eğitim veririz. Örneğin; vajinusmusun kaynağında varoluşsal bir model var ve biz bunu göz ardı edip davranışsal yada bilişsel yöntemlerle çözmeye kalkar ve çözersek belki ilişki yaşanabilir. Ancak madalyonun diğer yüzü devreye girer ve kadının farkında olmadan bilinçdışı bir istekle refleks olarak yaptığı kendini var etme davranışını elinden almış oluruz. Çocuğun pamuk şekeri  nasıl elinden alınırsa sıkıntı duyar. Aynı mekanizma iyileştirdiğinizi düşündüğünüz kadında işlemeye başlar ve takip eden zaman diliminde kadının nedenini tam olarak bilemediği kaygı, bunaltı ve sıkıntı ( anksiyete ) oluşturur. Takip eden dönemde ise yaşadığı ilişkiden haz alamamaya, orgazma ulaşamamasına kadar uzanır...

Daha rahat analiz imkanı sağlayarak model veya modellerin çabuk tespiti, telkin alabilirliğin artması, tespit edilen nedene hızlı zihinsel müdahale sunması gibi kolaylıkları ile Hipnoterapi diğer terapi  türlerine göre vajinusmusda ciddi başarı sağlar...

Ayrıca;

Vajen kaslarının kasılması ve ilişkiye izin vermemesi olarak değerlendirilen bu durum %1 olarak görüldüğü ifade edilmesine rağmen korkular ve bilinçaltına itilmiş olayların ilişkiyi engellemesi ile %40 lara kadar çıkabilmektedir. Tabi bu yüksek oranları gerçek bir vajinismus olarak yorumlamak yanlış olur. Çünkü korku ve bilinçaltına itilmiş olayların bacakların kasılmasına, ağrı ve acı duyacağına dair korkuların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Ülkemizde sanılandan daha çok kadının başlıca sorunudur.

1-  % 5 gibi gerçek vajinusmuslar, vajen kaslarının kasılması

2-  Ağrı ve acı duyacağına dair korku ve inanışlar

3-  Ağrı eşiğinin düşük olması

4-  Geçmişde yaşanmış cinsel bir travma

5-  Şuuraltına itilmiş bilinmeyen bir düşüncenin yada davranışın psikosomatik etkisi

6-  Kadının meta olarak görülmesi ve cinsel obje olarak algılanmasına karşılık gelişen vajinismus

7-  Uygun olmayan bir birliktelikte erkekden sakınma ve buna bağlı gelişen vajinusmus

8-  İlk gecede veya kadının evlilik öncesinde yaşadığı ağrılı yada tacizkar yaklaşımlara bağlı olanlar

9-  Cinselliğin ve birlikteliğin pis, iğrenç yada çirkin olduğuna dair inanışlar,

10- Bayanın arkadaşlarından duymuş olduğu abartılı ilk gece hikayeleri,

11- Çocukluk yıllarında makattan fitil kullanılması,

12- Geçmişde genital bölgeye gelen bir darbe yada travma

13- Cinsellikle ilgili katı yasaklar ve tabular içinde yetişme,

14- Yanlış inançlar,

15- Farkında olmadan yerleşen cinsellik bakılamayacak kadar çok çocuk inancı da vajinusmusa yol açabilir.

Örnekleri çoğaltmak mümkün, bu örneklere değerlendirdiğimizde aslında hastalık yoktur hasta vardır deyimini anımsamadan geçemeyiz. Öncelikle danışanın hikayesi dinlenir. Şuur düzeyinde bize verdikleri değerlendirilir. İlişki deneyimlerinde neyle karşılaştığı anlaşılmaya çalışılır.

Danışan Hipnoz hakkında bilgilendirilir. Onamı alınır ve  induksiyondan oluşan bir ön seans düzenlenir. Burada amaç danışanın trans derinliğinin ölçülmesi, telkinlere verdiği cevabın araştırılmasıdır.

Seans aralarında ilişkiye girme denemelerinde bulunmaları önerilir. Karşılaştığı sorunlar bir sonraki seansda tekrar değerlendirilir ve o sorunlara dönük telkinlere ağırlık verilir.

Vajinusmus Tedavisinde Hipnoterapiyi  Dr. Ulusoy HIT (direk, indirek telkinler, semptom baskılama, semptom yer değiştirme imgeleme, hipnodrama, hipnoanaliz ve Ericksonian yöntemler ve transpersonal yaklaşımı ) ve bireye özgü olarak bütüncül psikoterapi ( davranışsal - bilişsel -dinamik - varoluşçu ) ile   uygulamaktayız.

Eğer gerçek bir vajinusmus ise - kasların kasılmasına bağlı- gevşeme teknikleri  ve semptom yer değiştirme tekniği kullanılarak kas kasılması kaldırılır.

Korku ve acı duyma yada geçmişde yatan bir başka olay varsa hipnoanaliz yani yaş regresyonu ile o olaya odaklanılır ve yaşanan sıkıntılı an etkisiz hale getirilir.

Fertil yaşda olan her kadında vajinusmus görülebilmektedir. İlk deneyim sırasında yaşanabileceği gibi sonradan yaşanan bir travma yada eş ile meydana gelen ciddi tartışma ve kavgalardan sonrada az bir olasılıkla ortaya çıkabilmektedir.

Danışanlarımızla empatik bir diyalog içine girerek sorunlarını adeta kendi sorunumuz gibi değerlendirerek bir yaklaşım sunarız. Zira sorun eşler tarafından bir tabu ve açıklanmayacak sır olarak kaldığından aynı sıkıntıyı hekim karşısında da gösterirler. İlk seansdan sonra sağlanan diyalog ile tam bir uyum sağlanır. Hipnoz seansında bayanın eşi kurmuş olduğumuz kapalı devre kamera sistemi ile eşini de rahatlıkla izleyebilmektedir. Bu da ayrı bir güven unsuru oluşturmaktadır.

Seansların ardından gerek telefon gerekse mail aracılığı ile yaşadıkları deneyimler ve karşılaştıkları sorunlar dinlenir ve yeni yaklaşımlar sunulur. Böylelikle yıllarca yalnızlık içinde baş başa kaldıkları sorunlarına gerçek bir destek bulurlar. Güvenle birlikte sorunun çözümüne adım adım yaklaşırlar.

Bugüne kadar vajinismus tedavisinde kullanılan yaklaşımların zaman içinde nasıl bir gelişme ve değişme geçirdiğini şöyle özetlemek mümkündür:

Psikanalitik Yaklaşım
Vajinismusun tedavisinde kullanılan ilk yaklaşımlardan biri psikanalitik yaklaşım olmuştur. Bu yaklaşıma göre, vajinismus kastrasyon korkusu veya pe­nis kıskançlığı gibi nedenlerden kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla tedavide de bi­linçdışı çatışmaların çözümlenmesi hedef alınmakta ve odak noktası da vajinismusu olan hasta olmaktadır.

Davranışçı Yaklaşım
Vajinismusun tedavisinde kullanılan geleneksel yaklaşımlardan biri de davranışçı yaklaşımdır. Psikanalitik yaklaşımdan tamamen farklı bir bakış açı­sına dayanan bu yaklaşımda, cinsel davranışların tüm diğer davranışlar gibi öğ­renildiği ve cinsel işlev bozukluklarının yanlış öğrenmelere bağlı olduğu görüşü esas alınmaktadır. Dolayısıyla tedavide nelerin yanlış öğrenildiği üzerinde du­rulmakta ve odak noktası da yine vajinismusu olan hasta olmaktadır. Bu bakış açısından yola çıkarak tedavide öğrenme kurallarına dayanan, derin kas gev­şetme ve sistematik duyarsızlaştırma yöntemleri kullanılmaktadır.

Masters ve Johnson Yaklaşımı
Masters ve Johnson ise yine davranışçı bakış açısına dayanan, ancak psikanalitik ve diğer davranışçı yaklaşımlardan farklı olarak, çifte ve çift arasın­daki ilişkilere de odaklanan bir terapi yaklaşımı önermişlerdir. Bu tedavi yakla­şımının en önemli özelliklerinden biri, hem tüm işlev bozuklukları için kullanı­labilecek ortak teknikleri, hem de farklı işlev bozuklukları için kullanılabilecek öz­gün teknikleri, kapsamasıdır. Tedavide cinsel eğitime, eşler arasındaki iletişim biçimlerine, vajinismusun ortaya çıkmasında ve sürdürülmesinde rol oynayan hatalı davranışların değiştirilmesine ağırlık verilmekte ve ev ödevlerinden yarar­lanılmaktadır.

MODERN YAKLAŞIMLAR

Modern yaklaşımlarda yapılan değişikliklerden biri terapinin uygulanma biçimi ile ilgili olmuştur. Örneğin Masters ve Johnson'un yaklaşımında tedavi bi­ri kadın, biri erkek olmak üzere çift terapist tarafından yapılmaktadır. Kuşkusuz böyle bir uygulamanın birçok yararları vardır. Ancak cinsel fonksiyon bozukluk­ları üzerinde çalışan bir çok tedavi merkezinde çift terapist kullanma imkanı ol­madığından, tedavi, tek terapist tarafından yürütülmektedir. Yapılan çeşitli araş­tırmalarda da, görüşmelerin tek veya çift terapist tarafından yapılmasının, teda­vinin başarısı açısından, önemli bir faktör olmadığı ortaya konmuştur. Dolayısıy­la modern yaklaşımlarda genel uygulama tedavinin tek terapist tarafından yapıl­masıdır.

Uygulama biçimi ile ilgili olarak yapılan diğer bir değişiklik ise görüşmele­rin sıklığı konusundadır. Masters ve Johnson'un yaklaşımında çiftle her gün gö­rüşülmektedir. Oysa modern yaklaşımlarda genel uygulama görüşmelerin haf­tada bir veya iki kez olmasıdır. Clement ve Schmidt'de haftada bir veya iki kez yapılan terapilerle her gün yapılan terapileri karşılaştırdıkları çalışmalarında, da­ha uzun aralıklarla yapılan tedavilerle, daha başarılı sonuçlar elde edildiğini be­lirtmişlerdir.

Masters ve Johson'un yaklaşımı ile modern terapi yaklaşımları arasında­ki en önemli farklılıklardan bir diğeri de tüm görüşmelere eşlerin birlikte katılma­ları zorunluluğunun kalkmasıdır. Her ne kadar tedavide genel yaklaşım, eşlerin görüşmelere birlikte gelmeleri ise de; eğer eşler arasında önemli ilişki ve iletişim sorunları yok ise, ev ödevleri aksatılmıyor ve konulan yasaklara uyuluyorsa, eşin tüm görüşmelere katılmasına gerek olmayabilir. Tedavi açısından önemli olan, her görüşmeye katılmasa bile, eşle işbirliğinin sürdürülebilmesidir. Yine yapılan bazı çalışmalarda tedavinin tek terapistle yürütüldüğü durumlarda, terapistin cin­siyeti ile hastanın cinsiyetinin aynı ya da ayrı olmasının tedavinin başarılı olması açısından önemli bir faktör olup olmadığı incelenmiştir. Genel olarak terapist ile hastanın aynı ya da ayrı cinsiyette olmalarının tedavi açısından önemli bir faktör olmadığı sonucuna varılmıştır.

Masters ve Johnson'un yaklaşımından farklı olarak modern yaklaşımlar­da, vajinismusun ortaya çıkmasında ve sürdürülmesinde rol oynayan faktörlere bağlı olarak, tedavinin çok yönlü ve bütünleştirici olması gerektiği düşünülmek­tedir. Başka bir deyişle, modern cinsel tedavilerde, eklektik bir yaklaşım kulla­nılmaktadır. Örneğin Havvton cinsel işlev bozukluklarının tedavisinde davranış­çı ve bilişsel terapi yöntemlerini, Kaplan ise davranışçı ve psikoanalitik terapi yöntemlerini birlikte uygulamaktadırlar. Cinsel işlev bozukluklarının tedavisinde kullanılabilecek diğer bir eklektik yaklaşım ise davranışçı-bilişsel ve Geştalt te­rapi yöntemlerinin birlikte uygulanmasıdır.

** Vajinismus tedavisinde güncel bir yaklaşım olarak hipnoterapinin de kullanılabileceği,

***  Vajinismusda diğer yöntemlerin mekanik olarak çözüm sağlarken hipnoterapinin hem mekanik hem de  haz açısından başarı sağlayacağı belirtilmektedir.

Kaynaklar;
* Doç. Dr. Psik. Ceylan Tuğrul'un “Sık Görülen İki Cinsel İşlev Bozukluğu: Vajinismus ve Erken Boşalmada Değerlendirme, Tanı ve Tedaviler” adlı kitaptaki yazısından alınmıştır.

**  Prof. Dr. Psik. Adnan Ziyalar'ın Cinsel Davranış Bozuklukları adlı kitabı

*** Psikoterapi Enstitüsü Başkanı  Psik. Tahir Özakkaş, Cinsel Problemlerde Hipnoterapi adlı kitabı